Phase 1 — Foundation / Data Collection Baseline
รับข้อมูลจริง เก็บข้อมูลย้อนหลัง บันทึกเหตุการณ์ สร้างความถูกต้องของเวลาและแหล่งที่มา
Phase 1 มีเป้าหมายอะไร
เป้าหมายของ Phase 1 ไม่ใช่การสร้างระบบทั้งหมดให้เสร็จในครั้งเดียว แต่คือการสร้าง “ฐานข้อมูลและหลักฐาน” ที่น่าเชื่อถือพอสำหรับนำไปพัฒนาต่อในระยะยาว
1. รับและเก็บข้อมูลจริงเริ่มสะสมข้อมูลฝน ระดับน้ำ อัตราการไหล และข้อมูลเหตุการณ์จากแหล่งจริง
2. แสดงข้อมูลพื้นฐานมี Dashboard และแผนที่สำหรับดูสถานการณ์เบื้องต้น
3. บันทึกเหตุการณ์ในพื้นที่เก็บเวลา สถานที่ รายละเอียด ภาพ และสถานะการตรวจสอบ
4. รับข้อมูลจากชุมชนให้ประชาชนส่งข้อมูลภาคสนามเข้าสู่ระบบได้
5. เชื่อมข้อมูลจากภายนอกเริ่มรวบรวมข้อมูลจาก DWR, ThaiWater และแหล่งราชการอื่น
6. แยกเวลาข้อมูลอย่างถูกต้องแยกเวลาที่วัดจริงออกจากเวลาที่ระบบดึงข้อมูล
7. สะสมข้อมูลย้อนหลังสร้าง historical dataset สำหรับการศึกษาเหตุการณ์ในอนาคต
8. สร้างเอกสารกำกับระบบมี Data Dictionary และเอกสารอธิบายว่าแต่ละข้อมูลคืออะไร มาจากไหน และใช้เพื่ออะไร
สิ่งที่ทำไปแล้ว
ทำแล้ว
MaeMoo Monitor Core
ระบบ FastAPI + SQLite ทำงานจริงบน Production พร้อม Dashboard และฐานข้อมูลสำหรับข้อมูลน้ำและเหตุการณ์
ทำแล้ว
Dashboard
มีข้อมูลสรุป ตัวเลข กราฟ ช่วงวันที่ รองรับ Desktop/Mobile และมีการ refresh เฉพาะส่วนเพื่อลดการกระพริบของหน้า
พัฒนาแล้วบางส่วน
DWR Telemetry
เริ่มเชื่อมข้อมูลฝน ระดับน้ำ อัตราการไหล และสถานีจากกรมทรัพยากรน้ำ พร้อมตรวจพบประเด็นเรื่องข้อมูลล่าสุด ข้อมูลค้าง และข้อมูลที่หายไป
พัฒนาแล้วบางส่วน
Station Map
มีแผนที่สถานี แสดงข้อมูลฝน เวลา และ metadata แต่ยังต้องตรวจ data freshness และ coverage ของสถานีเพิ่มเติม
ทำแล้ว
Event Log
รองรับรายการเหตุการณ์ หน้ารายละเอียด การตรวจสอบโดย Admin ประวัติการเปลี่ยนแปลง รูปภาพ หมวดหมู่ และการแก้ไขข้อมูล
ทำแล้ว
LINE Community Reporting
มี workflow รับข้อมูลเหตุการณ์ วันเวลา สถานที่ รายละเอียด รูปภาพ และหมวดหมู่จากชุมชนเข้าสู่ Event Log
ศึกษาและทดสอบแล้ว
ThaiWater API
ยืนยัน API จริงของ ThaiWater และทดลองดึงข้อมูลฝน รวมถึงข้อมูลย้อนหลังจาก payload จริงแล้ว
เริ่มต้นแล้ว
Historical Dataset
เริ่มมีการเก็บข้อมูลบางส่วนแล้ว แต่ยังต้องทำ collector อัตโนมัติและระบบตรวจคุณภาพข้อมูลให้ครบถ้วน
หลักการสำคัญของข้อมูล
เวลาที่แสดง ต้องเป็นเวลาที่ข้อมูลถูกตรวจวัดจริง ไม่ใช่เวลาที่ MaeMoo Monitor ไปดึงข้อมูลมา
ข้อมูลจากระบบภายนอกจึงต้องพยายามแยกเวลาอย่างน้อยเป็น:
observed_at— เวลาที่ตรวจวัดจริงreceived_at— เวลาที่ต้นทางรับข้อมูล ถ้าแหล่งข้อมูลมีให้fetched_at— เวลาที่ MaeMoo Monitor ดึงข้อมูลเข้าระบบ
แนวคิดนี้มีความสำคัญมาก เพราะช่วยแยกกรณีที่ “เพิ่ง fetch” ออกจาก “ข้อมูลเพิ่งถูกวัด” ซึ่งเป็นคนละเรื่องกัน
ข้อมูลภาคสนาม: Local Ground Truth
MaeMoo Monitor ให้ความสำคัญกับข้อมูลจากคนในพื้นที่ เพราะข้อมูลจากประชาชนสามารถช่วยบอก เวลาเกิดเหตุ จุดที่ได้รับผลกระทบ สภาพจริงของลำน้ำ ถนน บ้านเรือน และพื้นที่เกษตร ได้ละเอียดกว่ารายงานภาพรวมระดับอำเภอหรือจังหวัด
Field Report คือ Local Ground Truth ที่ต้องเก็บแยกจากข้อวิเคราะห์และคำอธิบายของหน่วยงาน
ระบบจึงพยายามแยกข้อมูลออกเป็น 3 ชั้น:
- Observation — สิ่งที่วัดหรือสังเกตได้จริง
- Official Attribution — คำอธิบายหรือการวิเคราะห์จากหน่วยงาน เช่น กรมอุตุนิยมวิทยา
- MaeMoo Analysis — ข้อวิเคราะห์ที่จัดทำภายในโครงการ
สิ่งที่ยังต้องทำก่อนปิด Phase 1
ต้องทำ
ThaiWater Collector
ทำระบบดึงข้อมูลอัตโนมัติทุกประมาณ 30 นาที เพื่อเริ่มสะสมข้อมูลย้อนหลังอย่างต่อเนื่อง
ต้องทำ
Fetch Log
บันทึกผลของการดึงข้อมูลแต่ละครั้ง เพื่อแยก API ล้มเหลว ข้อมูลไม่อัปเดต ไม่มีข้อมูล และไม่มีฝนออกจากกัน
ต้องทำ
Raw Source Data
เก็บข้อมูลต้นฉบับหรือข้อมูลที่เพียงพอสำหรับตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งที่มา
ต้องตรวจ
Rain / Water Level / Flow
ตรวจว่า Phase 1 ควรเก็บข้อมูลทั้งสามประเภทจาก ThaiWater ตั้งแต่ตอนนี้หรือไม่ แม้ยังไม่แสดงทั้งหมดบน Dashboard
ต้องตรวจ
Data Freshness
ตรวจว่าสถานีใดอัปเดตจริง สถานีใด stale และสถานีใดขาดข้อมูล
ต้องทำ
Data Dictionary
จัดทำเอกสารอธิบายตาราง ฟิลด์ หน่วย เวลา แหล่งข้อมูล ความหมาย และข้อจำกัดของข้อมูล
ต้องทำ
Phase 1 Documentation
สรุประบบที่มีอยู่จริง วิธีทำงาน แหล่งข้อมูล และขอบเขตของ Phase 1
ขั้นตอนปิดเฟส
Backup & Git Milestone
สำรองระบบ ตรวจความเรียบร้อย และสร้าง Git tag สำหรับจุดสิ้นสุดของ Phase 1
ข้อมูลที่ระบบจะรองรับในอนาคต
แม้ Phase 1 ยังไม่ได้ติดตั้งเซนเซอร์ทุกประเภท แต่การออกแบบระยะยาวต้องรองรับข้อมูลสิ่งแวดล้อมและอุทกวิทยาหลายชนิด โดยไม่จำเป็นต้องรีบสร้าง schema ขนาดใหญ่ทั้งหมดบน SQLite ใน Phase 1
อุตุนิยมวิทยา
อุณหภูมิ ความชื้น ความกดอากาศ ลม ความเร็วลม ทิศลม ลมกระโชก ฝน และความเข้มฝน
ดิน
ความชื้นดิน อุณหภูมิดิน EC และในอนาคต soil matric potential โดยรองรับหลายระดับความลึก
อุทกวิทยา
ระดับน้ำ ระดับน้ำอ้างอิงระดับทะเลปานกลาง อัตราการไหล และ discharge
บริบทภัยพิบัติ
พายุหมุนเขตร้อน ดีเปรสชัน หย่อมความกดอากาศต่ำ ร่องมรสุม มรสุม เส้นทางพายุ และคำอธิบายจากหน่วยงาน
ภาพระยะยาวของ MaeMoo Monitor
เป้าหมายในระยะยาวคือพัฒนา MaeMoo Monitor จากระบบติดตามข้อมูล ไปสู่ MaeMoo Basin Data Platform ที่เชื่อมโยงข้อมูลตรวจวัด เหตุการณ์ หลักฐานภาคสนาม ข้อมูลจากหน่วยงาน และการวิเคราะห์เชิงลุ่มน้ำเข้าด้วยกัน
Phase 2 — Unified Observation Database
ย้ายฐานข้อมูลหลักไป PostgreSQL + PostGIS จัดระบบสถานี แหล่งข้อมูล และคุณภาพข้อมูลให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
Phase 3 — Local Sensor Network
เพิ่มเครือข่ายเซนเซอร์ฝน อากาศ ลม ดิน และระดับน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำ
Phase 4 — Atmospheric & Disaster Knowledge
เชื่อมเหตุการณ์พายุ มรสุม น้ำท่วม ดินถล่ม การกัดเซาะ และหลักฐานทางประวัติศาสตร์
Phase 5 — Analysis / Early Warning / AI
พัฒนา rainfall–runoff, flood-wave routing, travel time, local thresholds และ people-centred early warning
Phase 1 จะถือว่าเสร็จเมื่อใด
Phase 1 จะไม่ปิดเพียงเพราะหน้าเว็บใช้งานได้ แต่จะปิดเมื่อมีหลักฐานว่าฐานข้อมูลและระบบเก็บข้อมูลมีความน่าเชื่อถือเพียงพอสำหรับพัฒนาต่อ
- ตรวจโครงสร้างฐานข้อมูลและระบบที่มีอยู่จริงครบถ้วน
- ตรวจความหมายของ timestamp และแยกเวลาตรวจวัดจริงออกจากเวลา fetch
- ตรวจ DWR และ Station Map เรื่องข้อมูลล่าสุดและข้อมูลค้าง
- ทำ ThaiWater collector อัตโนมัติ
- มี fetch log และระบบแยก failure / no-data / stale / no-rain
- เริ่มสะสม historical dataset อย่างต่อเนื่อง
- จัดทำ Data Dictionary และเอกสารสถาปัตยกรรม Phase 1
- สำรองระบบและสร้าง Git milestone/tag ก่อนเปิด Phase 2
เป้าหมายของการปิด Phase 1 คือ “รู้ว่ามีข้อมูลอะไร อยู่ที่ไหน มาจากไหน วัดเมื่อไร เชื่อถือได้แค่ไหน และตรวจย้อนหลังอย่างไร”